Ví crypto là gì? Ví không hề chứa tiền của anh

Đây là bài quan trọng nhất trong toàn bộ website. Nếu anh chỉ đọc một bài duy nhất, đọc bài này.

Ví không chứa tiền

Cái tên "ví" gây hiểu lầm nghiêm trọng. Ví da trong túi anh chứa tiền. Ví crypto thì không chứa gì cả.

Tài sản của anh nằm trên blockchain, cuốn sổ chung mà cả mạng lưới cùng giữ. Nó luôn nằm ở đó, dù anh có cài ví hay không.

Cái ví giữ là khoá riêng tư: một chuỗi ký tự bí mật chứng minh anh có quyền tiêu số tài sản gắn với địa chỉ đó.

Ví dụ đời thường: Hãy tưởng tượng tiền của anh nằm trong một két sắt trong suốt đặt giữa quảng trường. Ai đi qua cũng nhìn thấy bên trong có bao nhiêu. Nhưng chỉ người cầm chìa mới mở được. Ví crypto là cái móc chìa khoá, không phải cái két.

Hệ quả rút ra ngay:

• Mất điện thoại không mất tiền. Cài lại ví trên máy khác bằng seed phrase là tài sản hiện lại nguyên vẹn.
• Mất khoá là mất vĩnh viễn. Két vẫn ở đó, tiền vẫn nhìn thấy, nhưng không ai mở được nữa. Không có tổng đài, không có thủ tục cấp lại.
• Ai có khoá, người đó là chủ. Blockchain không biết ai là "chủ thật". Nó chỉ biết ai đưa ra được chữ ký hợp lệ.

Hai loại ví

Ví tự quản (self-custody), anh giữ khoá. MetaMask, Trust Wallet, Ledger, Trezor. Anh toàn quyền, và cũng hoàn toàn tự chịu trách nhiệm.

Ví trên sàn (custodial), sàn giữ khoá hộ anh. Tài khoản Binance, OKX… Về mặt kỹ thuật, tài sản đó không phải của anh, mà là khoản sàn nợ anh. Sàn sập là khoản nợ đó có thể mất, như từng xảy ra với FTX năm 2022.

Câu nói cửa miệng của giới crypto: "Not your keys, not your coins", không phải khoá của anh thì không phải coin của anh.

Địa chỉ ví thì công khai

Ví có hai phần: khoá riêng tư (bí mật tuyệt đối) và địa chỉ (công khai, để người khác gửi tiền cho anh).

Địa chỉ giống số tài khoản ngân hàng, đưa cho ai cũng được, không có rủi ro. Khoá riêng tư và seed phrase thì ngược lại hoàn toàn: không đưa cho bất kỳ ai, trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Sai lầm thường gặp

• Chụp màn hình seed phrase. Ảnh vào thư viện, thư viện tự đồng bộ lên đám mây, đám mây bị hack, mất sạch. Xảy ra thường xuyên.
• Nghĩ "để trên sàn cho an toàn". An toàn trước lỗi của bản thân, nhưng đánh đổi bằng rủi ro của chính cái sàn đó.
• Gửi nhầm mạng lưới. Cùng một địa chỉ có thể tồn tại trên nhiều blockchain khác nhau. Gửi USDT mạng này sang địa chỉ nhận mạng khác là mất tiền. Luôn kiểm tra mạng trước khi bấm gửi.
• Bấm "kết nối ví" với website lạ. Đây là cửa vào của phần lớn các vụ mất tài sản hiện nay.

Đọc tiếp

Bài tiếp theo nói kỹ về seed phrase, thứ mà 12 từ tiếng Anh của nó chính là toàn bộ tài sản của anh.