Mọi thứ trong crypto đều đứng trên một ý tưởng duy nhất: một cặp chìa khoá có quan hệ đặc biệt với nhau.
Hai chìa, hai vai trò
Khoá riêng tư là một con số bí mật, do máy sinh ngẫu nhiên. Ai giữ nó thì có toàn quyền.
Khoá công khai được tính ra từ ví, ai có nó là chủ thật sự của số tài sản đó.">khoá riêng tư. Từ khoá công khai, người ta rút gọn thành địa chỉ ví, thứ anh đưa cho người khác để nhận tiền.
Điểm mấu chốt: phép tính đi từ khoá riêng tư sang khoá công khai thì dễ, nhưng đi ngược lại thì không ai làm nổi, kể cả với toàn bộ máy tính trên Trái Đất.
Ví dụ đời thường: Trộn hai màu sơn thì dễ. Nhìn màu đã trộn để tách lại đúng hai màu ban đầu thì gần như không thể. Cặp khoá hoạt động theo kiểu đó, chỉ là bằng toán học.
Chữ ký số làm gì
Khi anh gửi tiền, ví dùng khoá riêng tư để tạo một chữ ký cho giao dịch đó. Mạng lưới kiểm tra chữ ký bằng khoá công khai của anh.
Kết quả: cả thế giới xác nhận được rằng người ký đúng là chủ ví, mà không ai nhìn thấy khoá riêng tư. Chữ ký cũng chỉ đúng cho đúng giao dịch đó, sao chép sang giao dịch khác là hỏng.
Vì sao không ai đoán được ví của anh
Số lượng khoá riêng tư có thể tồn tại lớn tới mức khó hình dung. Nó lớn hơn số nguyên tử ước tính trong vũ trụ quan sát được rất nhiều lần. Dò ngẫu nhiên là vô vọng.
Cho nên trong thực tế, không ai bị mất tiền vì bị đoán trúng khoá. Người ta mất tiền vì đưa khoá cho kẻ khác, lưu khoá sai chỗ, hoặc ký nhầm một giao dịch.
Sai lầm thường gặp
- Nhầm địa chỉ ví với khoá riêng tư. Địa chỉ đưa cho ai cũng được. Khoá riêng tư thì không bao giờ.
- Nghĩ ví lưu tiền. Ví lưu khoá. Tiền nằm trên blockchain.
- Tự nghĩ ra khoá cho dễ nhớ. Khoá phải ngẫu nhiên do máy sinh, nếu không sẽ bị dò ra.
Nội dung này chỉ mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Crypto rủi ro cao, anh/chị có thể mất toàn bộ vốn.