Khi tạo ví lần đầu, phần mềm hiện ra 12 (hoặc 24) từ tiếng Anh và bảo anh chép lại. Đa số người bấm qua cho nhanh. Đó là sai lầm đắt nhất trong crypto.
12 từ đó là gì?
Đó là bản mã hoá dễ đọc của khoá riêng tư. Từ 12 từ này, bất kỳ phần mềm ví nào trên thế giới cũng dựng lại được toàn bộ ví của anh, mọi địa chỉ, mọi tài sản, trên mọi blockchain.
Nói cách khác: 12 từ đó chính là tài sản của anh, không phải "chìa khoá dự phòng".
⚠️ Điều bắt buộc phải nhớ: Không có ngoại lệ nào cả. Không sàn nào, không dự án nào, không nhân viên hỗ trợ nào cần seed phrase của anh. Bất kỳ ai hỏi xin, kể cả khi họ nói mình là đội hỗ trợ chính thức, đều là lừa đảo. Không có trường hợp thứ hai.
Cách cất giữ đúng
Nên làm:
- Chép tay ra giấy, chữ rõ ràng. Chép hai bản, cất ở hai nơi khác nhau.
- Kiểm tra lại thứ tự từng từ. Thứ tự sai là khôi phục hỏng.
- Cất nơi khô, kín, tránh nước và lửa. Nhiều người khắc lên tấm thép để chống cháy.
- Nếu số tiền lớn, dùng ví lạnh và cân nhắc chia nhỏ seed phrase cất nhiều nơi.
Tuyệt đối không:
- Chụp ảnh màn hình.
- Lưu trong Ghi chú, Zalo, Messenger, email, Google Drive, iCloud.
- Gõ vào bất kỳ website nào. Kể cả website trông y hệt trang chính thức.
- Đọc qua điện thoại cho bất kỳ ai.
- Cất bản duy nhất ở đúng một chỗ.
Vì sao không được lưu trên máy?
Vì máy tính và điện thoại kết nối internet. Chỉ cần một phần mềm độc hại, một tiện ích trình duyệt bẩn, hoặc một lần đăng nhập tài khoản đám mây bị lộ, kẻ tấn công quét thư mục là thấy. Chúng có công cụ tự động dò tìm chuỗi 12 từ trong file và ảnh.
Giấy không kết nối internet. Đó là toàn bộ lý do.
Nếu lỡ đã lưu sai chỗ thì làm gì?
Đừng chỉ xoá file đi. Ví đó phải coi như đã bị lộ vĩnh viễn.
Cách xử lý đúng:
- Tạo một ví hoàn toàn mới, trên thiết bị sạch.
- Cất seed phrase mới theo cách đúng ở trên.
- Chuyển toàn bộ tài sản từ ví cũ sang ví mới.
- Bỏ hẳn ví cũ, không dùng lại.
Sai lầm thường gặp
- Nghĩ ví có mật khẩu là đủ. Mật khẩu chỉ khoá ứng dụng trên máy đó. Seed phrase bỏ qua mật khẩu hoàn toàn.
- Chỉ chép một bản duy nhất. Cháy nhà, mất trộm, mối ăn giấy, mất bản duy nhất là mất sạch.
- Tự nghĩ ra 12 từ cho dễ nhớ. Không được. Chuỗi phải do phần mềm sinh ngẫu nhiên, nếu không sẽ bị dò ra.
- Khôi phục ví trên máy công cộng hoặc máy người khác. Gõ seed phrase ở đâu thì coi như đã đưa seed phrase cho chủ máy đó.
Nội dung này chỉ mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Crypto rủi ro cao, anh/chị có thể mất toàn bộ vốn.