Stablecoin là gì? Đồng crypto không lên xuống

Vấn đề cần giải quyết

Bitcoin có thể tăng hoặc giảm 10% trong một ngày. Không ai muốn nhận lương bằng thứ mà sáng mai còn 90%. Cũng không ai muốn vay bằng thứ mà tháng sau khoản nợ tăng gấp đôi.

Crypto cần một đồng đứng yên. Đó là stablecoin.

Ý tưởng: tạo một đồng mà 1 đơn vị luôn xấp xỉ 1 đô la Mỹ. Anh có thể giữ, chuyển, dùng trong các ứng dụng tài chính, mà không phải chịu biến động giá.

Ba cách neo giá

1. Neo bằng tiền thật gửi ngân hàng

Cách phổ biến nhất. Một công ty nhận đô la thật, cất vào ngân hàng, rồi phát hành số stablecoin tương ứng. Muốn đổi ngược lại thì trả token, nhận đô.

Ví dụ: USDT (Tether), USDC (Circle).

Điểm mạnh: dễ hiểu, đã chạy nhiều năm với quy mô rất lớn.
Điểm yếu: anh phải tin công ty phát hành thật sự có đủ tiền trong két, và tin ngân hàng giữ số tiền đó không gặp sự cố. Đây là một dạng rủi ro đối tác, giống hệt gửi tiền vào một công ty tài chính.

2. Neo bằng crypto thế chấp

Thay vì đô la trong ngân hàng, người dùng khoá crypto (ví dụ ETH) vào một blockchain, tự động thực hiện đúng điều đã lập trình mà không ai can thiệp được.">hợp đồng thông minh làm tài sản đảm bảo, rồi vay ra stablecoin.

Vì crypto biến động, phải thế chấp dư, muốn vay 100 đô có thể phải khoá 150 đô tài sản.

Ví dụ: DAI.

Điểm mạnh: minh bạch, ai cũng kiểm tra được tài sản đảm bảo trên blockchain.
Điểm yếu: kém hiệu quả vốn, và nếu thị trường sập quá nhanh thì cơ chế thanh lý có thể không kịp.

3. Neo bằng thuật toán

Không có tài sản đảm bảo thật. Giá được giữ bằng một cơ chế tự động phát hành hoặc thu hồi token.

Nghe rất hay trên lý thuyết. Thực tế tháng 5/2022, một đồng thuộc loại này (UST) mất neo và sụp về gần 0 trong vài ngày, cuốn theo khoảng 40 tỷ đô la.

Kết luận thực dụng: loại này đã chứng minh là cực kỳ rủi ro. Tránh xa nếu không hiểu rất sâu.

"Mất neo" nghĩa là gì?

Là khi 1 stablecoin không còn đổi được xấp xỉ 1 đô nữa. Nguyên nhân có thể là mất niềm tin vào công ty phát hành, ngân hàng giữ tiền gặp sự cố, hoặc cơ chế neo hỏng.

Tháng 3/2023, USDC từng rơi xuống khoảng 0,88 đô trong vài ngày vì một ngân hàng giữ dự trữ của nó phá sản. Sau đó hồi lại. Nhưng chuyện này cho thấy: "stable" là mục tiêu thiết kế, không phải lời bảo đảm.

Sai lầm thường gặp

• Coi stablecoin như tiền gửi ngân hàng. Không có bảo hiểm tiền gửi, không có nhà nước đứng sau.
• Chọn stablecoin lãi cao nhất. Lãi cao luôn tương ứng rủi ro cao. Hỏi kỹ tiền lãi đó từ đâu ra.
• Gửi nhầm mạng lưới. Cùng một stablecoin tồn tại trên nhiều blockchain. Gửi sai mạng là mất.