Cái tên gây hiểu lầm. Nó không có trí thông minh nào, và về mặt pháp lý nó không phải hợp đồng.
Hình dung dễ nhất: máy bán nước tự động
Anh bỏ tiền vào, chọn nút, máy nhả lon nước ra. Không cần người bán, không cần tin ai. Cái máy làm đúng một việc mà nó được chế tạo để làm.
blockchain, tự động thực hiện đúng điều đã lập trình mà không ai can thiệp được.">Hợp đồng thông minh y hệt vậy, chỉ khác là nó chạy trên blockchain và xử lý tài sản số thay vì lon nước.
Ba tính chất quan trọng
Tự động. Điều kiện đủ thì nó thực hiện, không cần ai bấm nút duyệt.
Không sửa được. Sau khi đưa lên mạng, mã của nó nằm đó vĩnh viễn. Kể cả người viết cũng không sửa được, trừ khi ngay từ đầu đã cố tình cài sẵn cơ chế nâng cấp.
Công khai. Ai cũng đọc được mã và xem được mọi giao dịch nó đã xử lý.
Vì sao điều đó hữu ích
Nó bỏ được nhu cầu tin nhau. Hai người lạ có thể trao đổi giá trị mà không cần một bên trung gian đứng ra bảo lãnh, vì cả hai đều đọc được luật chơi và biết luật đó không đổi giữa chừng.
Vì sao điều đó nguy hiểm
Không sửa được nghĩa là lỗi cũng không sửa được. Nếu mã có kẽ hở, ai phát hiện ra sẽ khai thác nó, và không ai bấm nút dừng được.
Đã có hàng trăm vụ như vậy, thiệt hại tính bằng tỷ đô. Việc mã được kiểm toán chỉ giảm rủi ro, không loại bỏ.
Một điểm nữa ít người để ý: nhiều hợp đồng có cài sẵn quyền nâng cấp cho một ví quản trị. Nếu ví đó bị chiếm, hoặc chủ ví đổi ý, thì phần "không ai can thiệp được" biến mất.
Hai câu hỏi trước khi bỏ tiền vào một hợp đồng
- Ai có quyền nâng cấp hoặc dừng nó. Nếu là một ví duy nhất, thì anh đang tin một người, không phải tin đoạn mã.
- Nó đã chạy bao lâu và giữ bao nhiêu tiền. Một hợp đồng giữ số tiền lớn trong nhiều năm mà chưa bị khai thác là bằng chứng thực tế mạnh hơn bất kỳ báo cáo kiểm toán nào.
Nội dung này chỉ mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Crypto rủi ro cao, anh/chị có thể mất toàn bộ vốn.