Nhiều người mở whitepaper ra, thấy công thức toán, rồi đóng lại và kết luận "chắc là xịn". Đó chính là phản ứng mà một số dự án trông đợi.
Sự thật đơn giản hơn: whitepaper là tài liệu do chính dự án viết về chính mình. Nó là hồ sơ chào hàng, không phải kết quả kiểm định.
Bốn phần đáng đọc nhất
Vấn đề đang giải quyết là gì. Đọc xong phần này mà vẫn không diễn đạt lại được bằng một câu tiếng Việt bình thường, thì hoặc dự án viết dở, hoặc vấn đề đó không tồn tại.
Vì sao phải dùng blockchain. Rất nhiều dự án mô tả một việc mà một cơ sở dữ liệu thông thường làm tốt hơn, rẻ hơn. Nếu bỏ chữ blockchain đi mà mọi thứ vẫn chạy được, thì token trong đó chỉ để bán.
Phân bổ token. Ai được bao nhiêu, mở khoá lúc nào. Đây là phần khô khan nhất và cũng là phần quan trọng nhất. Nếu đội ngũ và nhà đầu tư sớm nắm phần lớn nguồn cung, thì mọi lời hứa còn lại đều đứng sau câu hỏi: khi nào họ được bán.
Đội ngũ. Có tên thật, có lịch sử nghề nghiệp kiểm chứng được không. Ẩn danh không tự động là xấu, nhưng ẩn danh cộng với việc nắm phần lớn token thì là chuyện khác.
Ba dấu hiệu nên dừng lại
- Whitepaper dài nhưng không có phần phân bổ token.
- Lộ trình toàn mốc chung chung kiểu "mở rộng hệ sinh thái" mà không có thứ gì đo được.
- Phần so sánh với đối thủ chỉ toàn ưu điểm của mình.
Một mẹo thực dụng
Tìm phần nói về rủi ro. Một tài liệu nghiêm túc luôn thừa nhận những gì có thể hỏng. Whitepaper nào không có một dòng nào về rủi ro thì đang bán hàng, không phải đang giải thích.
Nội dung này chỉ mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Crypto rủi ro cao, anh/chị có thể mất toàn bộ vốn.